Darwin’in Yaşam Öyküsü: Doğumundan Türlerin Kökenine

Her ne kadar Darwin’den (1809-1882) önce canlıların evrim geçirdiği ortaya konulmuş, Darwin’den sonra genetikteki ilerlemelerle görüşlerinde düzeltmeler yapılmış olsa da “Evrim Teorisi” birçok kişinin zihninde Charles Darwin ile özdeşleşmiştir. Hatta birçok kişi “Evrim Teorisi” ifadesi yerine “Darwinizm” demeyi tercih etmektedir. Darwin’den sonra Evrim Teorisi üzerinde genetik bilimi doğrultusunda düzeltmeler yapılınca, teori “Yeni-Darwincilik” (Neo-Darwinism) diye anılmaya başlanmıştır. Günümüzde birçok kişi Darwinizm ifadesini, Yeni-Darwincilik yerine de kullanmaktadır. Kısacası günümüzde “Evrim Teorisi”, “Darwinizm” ve “Yeni-Darwincilik” isimlendirmeleri, birçok defa birbirleriyle aynı anlamı ifade etmektedirler. Darwin’in Evrim Teorisi’ne giriş yapmadan önce hayat hikâyesinden kısaca bahsedeceğim.

12 Şubat 1809’da Shrewsbury’de doğan Charles Darwin, doktor Robert Waring Darwin’in (1768-1848) oğludur. Doktor Robert Darwin ise daha önce bahsedilen doğabilimci, doktor ve şair olan Erasmus Darwin’in oğluydu. Charles, babasına büyük saygı duyar ve ondan söz ederken “Benim babam, tanıdığım en akıllı insandır” der.[1] 1817’de Charles sekiz yaşındayken ölen annesi Susannah Wedgwood (1765-1817) hakkında ise çok az şey hatırlar. Charles, daha küçük yaşta doğal nesneleri toplamaya başladığını, bitki çeşitleri ile ilgilendiğini, ayrıca gürültücü ve çok yalan söyleyen bir çocuk olduğunu yaşam öyküsünde anlatır.[2] Charles altı kardeşten biriydi. Üç ablası vardı: Marianne (1798-1858), Caroline (1800-1888), Susanne (1803-1866) ve bir de kız kardeşi vardı Emily Catherine (1810-1866); ayrıca dedesinin adını taşıyan Erasmus (1804-1881) adında bir de erkek kardeşe sahipti. 1876’da (67 yaşında) yazdığı yaşam öyküsünde Tanrı’ya çocukken ettiği duaları ve karşılığını aldığını şöyle anlatır: “Okul yaşamımın ilk günlerini anımsıyorum, zamanında varmak için çok hızlı koşmak zorunda kalıyordum; hızlı bir koşu genelde başarılı olmama yetiyordu. Bununla birlikte, kuşku içinde kalıp bana yardım etmesi için Tanrı’ya dürüstçe yakardığım zaman, hızlı koşmanın değil, yakarmanın bana nasıl yardımcı olduğunu anımsıyorum. Bana nasıl yardımcı olunduğu genelde hayret vericiydi.”[3]

Küçükken Charles’ın doğaya olan ilgisi, çok saydığı babasının kendisini şu şekilde azarlamasına sebep oluyordu: “Hayvan avlamaktan, köpeklerle ilgilenmekten ve fare yakalamaktan başka bir şey yapmıyorsun, kendin için ve tüm aile için yüz karası birisi olacaksın.” [4] Charles, okulda iyi bir öğrenci olmadığı için babası onu ağabeyi ile beraber, 1825 yılında, iki yıl kalacağı Edinburgh Üniversitesi’ne tıp okumaya yollar. Anatomi dersini ve ameliyata girmeyi sevmez. Fakat üniversite yıllarında Lamarck’ın evrim görüşüne hayran arkadaşlarla tanışır. Charles, daha önce dedesinin Zoonomia adlı eserinde okuduğu bu görüşlerden başta çok etkilenmediğini söyler fakat bu sürecin kendisinin Türlerin Kökeni’ni yazmasını desteklemiş olabileceğini de belirtir.[5]

Charles’ın doktor olmaktan hoşlanmadığını anlayan babası onu papaz olmaya ikna eder. Böylece Charles 1828-1831 yılları arasında okumak için Cambridge’e gider. Burada William Paley’i okur ve etkilenir; kınkanatlı böcekleri toplar, onları açıp içlerini inceler. Ayrıca kendisinin de olmayı arzu ettiği papaz-doğabilimci figürünün, onu en çok etkileyen örneği Papaz John Henslow ile burada tanışır.[6]

Charles, 1831 yılında Cambridge’den döner. Shrewsbury’deki evinde John Henslow’dan tüm hayatını değiştirecek bir mektup alır. Bu mektup, Beagle gemisiyle, bir doğabilimci olarak, Güney Amerika kıyılarını gezmesinin kapısını açtı. Babasının papazlık diploması için sınavlarını bitirmesini ve bu maceraya atılmamasını istemesine rağmen, Charles 1831-1836 yıllarını “hayatımın en önemli olayı” dediği Beagle yolculuğu ile geçirir.[7] Bu yolculukta değişik bitki ve hayvan türlerini inceleme ve toplama imkânı bulur, yerbilim hakkındaki fikirlerini şekillendirir.

Charles Darwin, 1836’da Beagle yolculuğunu bitirir, 1837-1839 yılları arasında Beagle gezisiyle ile ilgili notlarını yayına hazırlar ve Türlerin Kökeni’ni yazmak üzere ilk not defterini açar.[8] 1839 yılında Emma (1808-1892) ile evlenir, bu evlilikten on çocukları olan çiftin ancak yedi çocuğu ergenlik yaşına gelir. Çift, 1839-1842 yılları arası Londra’da yaşar ve sonra Londra’dan 16 mil uzaklıktaki Down bölgesine taşınıp, hayatlarının sonuna kadar burada kalır.

Charles, keşif yolculuğundan dönüşünden bir yıl sonra, türlerin değiştiği fikrini destekleyen ya da karşı çıkan bilgileri derlemek için “türler sorunu” hakkında notlar tutmaya başlar. Büyükbabası Erasmus’u bir daha okur, Lamarck’ı, ayrıca Robert Chambers’ın Yarat›l›fl›n ‹zleri isimli eserini dikkatlice inceler.[9] Charles Darwin “Tümüyle gerçek Baconcı ilkelere dayanarak ve hiçbir teori olmaksızın geniş kapsamlı ölçüde veri topladım” demektedir fakat Darwin’in hiçbir teoriye dayanmadan çalıştığını düşünmek hatalı olur; yerbilimindeki anlayışında Lyell’in ilkelerinin,[10] türlerin oluşumunu açıklamaya çalışırken dedesi Erasmus’un ve Lamarck’ın yaklaşımının gözlemlerini şekillendirdiği (teorinin gözlemi bir ölçüde öncelediği) söylenebilir. Londra’da kaldığı sürede Mercan Kayalar› adlı kitabını hazırladı ve 1842’de bu kitabını tamamladı.[11] 1844 yılında Volkanik Adalar Üzerine Yerbilimsel ‹ncelemeler ve 1846 yılında Güney Amerika Üzerine Yerbilimsel Gözlemler isimli eserlerini yayımladı. 1846-1854 yılları arasında midyeler üzerine çalıştı; bu kadar uzun süreyi midyelere ayırmaya değip değmeyeceği hususunda sonradan kuşkularını belirtecektir. Charles, bu arada iki yıl boyunca hastalanır ve babasının 1848 yılındaki cenazesine bile gidemez.[12] Türlerin Kökeni’nde kısa bir değinme ve 1863 yılında bir sayfalık yazısı dışında, uzun yıllarını harcadığı midyeler konusuna bir daha hiç dönmez.[13]

Darwin en ünlü eseri olan Türlerin Kökeni’ni ilk olarak 1859 yılında yayımlar, bu eser dışında on dokuz kitap daha yazmıştır ama hiçbiri bu eser kadar önemli değildir (Tam adı şöyledir: Do€al Seleksiyon Yoluyla Türlerin Kökeni Üzerine ya da Yaflam Mücadelesinde Avantajl› Irklar›n Korunmas›; Orijinal İngilizce adı: ‘On The Origin of Species by Means of Natural Selection or The Preservation of Favoured Races in The Struggle for Life.) Bu çalışma, Darwin’in Evrim Teorisi’ni ilk olarak açıkladığı çalışmadır. Darwin’in bu çalışmasının adından da anlaşılacağı gibi, onun Evrim Teorisi’nin en önemli unsuru “doğal seleksiyon”dur. (Seleksiyon ifadesi ‘ayıklanma’ ve ‘seçilim’ olarak da çevrilmektedir.) Bu çalışmasında; 1837 yılından beri tuttuğu notlarından, 1838 yılında okuduğu Papaz Malthus’un Nüfusun ‹lkeleri adlı eserinden, 1842’de hazırladığı kuramının 3-5 sayfalık özetinden, 1844’te bu özeti 230 sayfaya genişletmesinden ve 1856’daki Lyell’in teşvikleriyle giriştiği çalışmalarından yararlandı. 1858 Eylülü’nde Lyell ve Hooker’ın ısrarlı tavsiyeleriyle 13 ay ve 10 günlük bir çalışmayla 1859 yılının Kasımı’nda Türlerin Kökeni’ni yayımladı. Daha sonra önemli eklemeleri ve düzeltmeleri olduysa da Darwin’in “başyapıtım” dediği eserinin özü diğer baskılarda aynı kaldı.[14] Eser 1860’ta 2. baskısını, 1861’de 3. baskısını, 1866’da 4. baskısını, 1869’da 5. baskısını, 1872’de 6. baskısını yaptı ve her baskıda düzeltmeleri oldu.

[1]      Francis Darwin, Charles Darwin Yaşamı ve Mektupları, çev: Hüsen Portakal, Düşün Yayıncılık, İstanbul (1996), s.11-12.

[2]      Charles Darwin, Özyaşam, çev: Hüsen Portakal, (ed: Francis Darwin, ‘Charles Darwin Yaşamı ve Mektupları’ içinde) Düşün Yayıncılık, İstanbul (1996), s. 15-16.

[3]      Charles Darwin, Özyaşam, s. 18-19.

[4]      Charles Darwin, Özyaşam, s. 20.

[5]      Charles Darwin, Özyaşam, s. 24.

[6]      Richard Milner, Charles Darwin Bir Doğabilimcinin Evrimi, Çev: Ayşen Tekşen Kapkın, Evrim Yayınevi, İstanbul (1999), s. 30-31.

[7]      Charles Darwin, Özyaşam, s. 38-40.

[8]      Charles Darwin, Özyaşam, s. 45

[9]      Richard Milner, Charles Darwin Bir Doğabilimcinin Evrimi, s. 79.

[10]     Wilma George, Darwin, çev: Müfide Pekin, Afa Yayınları, İstanbul (1986), s. 48.

[11]     Charles Darwin, Özyaşam, s. 46.

[12]     Charles Darwin, Özyaşam, s. 53-55.

[13]     Wilma George, Darwin, s. 53.

[14]     Charles Darwin, Özyaşam, s. 56-59.

 

Darwin'in Yaşam Öyküsü: Türlerin Kökeninden Ölümüne
Auguste Comte ve Pozitivizm

Bir Cevap Yazın